Hidrolik Sistemlerde Arıza Tespiti
Hidrolik platformlar de vuku bulacak veya bulan arızanın bulunması bir İşletme için en ciddi ve
sıkıntılı iştir.Çalışan personelin konu hakkında çok iyi bir bilgi ve beceriye sahip olması
gerekir.
Hidrolik platformlari diğer Mekanik Sistemler ile kıyasladığımızda arızaların bulunmasında veya
tespitinde bir mekanik sistemden çok farklı olduğu gözlenir. Sistemin kapalı olması,sistem
bütünlülüğü ve kullanılan herbir ekipmanın direk birbiri ile ilişkili olması arızanın
tespitindeki zorluğu ve farklılığı yaratmaktadır.
Öncelikli olarak;bir hidrolik sistemde vuku bulabilecek arızaları iki farklı gruba ayırıyoruz.
1.KADEMELİ VUKU BULAN ARIZALAR(=GRADUAL FAILURE)
2.ANİDEN VUKU BULAN ARIZALAR(=SUDDENLY FAILURE)
1.KADEMELİ VUKU BULAN ARIZALAR:Sistem üzerinden alınan veriler bir arızanın ileride olacağını
işaret eder. Veri büyüklükleri zamana bağlı olarak, kademeli artar. Adeta,sistemde bir şeylerin
anormalleştiği uyarısı verir. Bu verileri iyi değerlendirebilen bir Bakımcı,Sistem için
Kestirimci (=Predictive) bakımda bulunabilir. Bu verilerin neler olabileceğine bakarsak;Sistem;
1.Çalışma sesinin değişimi,
2.Titreşiminin farklılığı,
3.Ekipmanlar üzerinde sıcaklıkların artış göstermesi veya azalması,
4.Çalışma basıncının artması veya azalması,
5.Hidrolik yağı kirlilik seviyesinin değişmesi,
6.Ekipman çalışma prensibinin normal proses içinde gösterdiği farklılık,
7.Debi kaybı veya azalımı,
8.Dış çevre şartlarının değişimine karşı sistemin gösterdiği farklılık.
Yukarıda yazılı her bir veriye baktığımızda,problem sistemin tüm ekipmanlarından
kaynaklanabileceği gibi,sadece tek bir ekipmandan da kaynaklanıyor olabilir. İşte, Hidrolik
platformlarde arıza bulma zorluğu bundandır. Elde edilen verilerin yüzeysel değerlendirmesinde
elde edilen sonuçlar tüm sistem ekipman-larını zanlı duruma sokabilir.
Periyodik Kontrol ve muayeneler neticesinde veriler toplanır ve yorumlanır. Yorumlar bizi
Periyodik Bakıma/Onarıma yönlendirir.
Burada;Kontroller:Gözleme,Muayene:Ölçümlere,Bakım/Onarım:Fiziksel Güce ile yapılır.
Periyodik Kontrol,Muayenelere ve Bakım/Onarımlara bir göz atarsak;
1.Günlük Periyodik Kontroller;ses,titreşim,sıcaklık,ekipman çalışma prensibi anormallıkları,
basınç değişimi.
2.Haftalık Periyodik Kontroller;günlük periyodik kontrollerin tümü ve verilerin analizi,yağ
kirliğinin kontrolu veya muayenesi, dış çevre şartlarının değişimi,tank yağ seviyesi vs.
3.İki Haftalık Periyodik Kontroller;haftalık periyodik kontrollerin tümü,yağ kirlilik test
sonuçları analizi vs.
4.Aylık Periyodik Kontroller;ay boyunca elde edilen tüm verilerin analizi ve analiz neticesinin
raporlanması.
5.Üç Aylık Periyodik Kontroller ;Aylık periyodik kontrollerinin tamamının yapılması,Hidrolik güç
ünitesinin komple temizliği, Filtre kontrolleri,temizliği veya değişimleri.
6.Altı Aylık veya Bir Yıllık Periyodik Kontrol ve Bakım/Onarımlar;3-aylık periyodik kontrollerin
tümü ve hidrolik yağ testinin yapılması; viskozite, asitlik, renk, koku vs.
Kademeli vuku bulan arızaların ana kaynağına baktığımızda normal iç işlemlerden(=Ekipmanların
Çalışmasından) ve dış ortamlardan hidrolik yağ içine karışan , ekipman toleransların dan küçük
partiküllerin bu tür arızalar sebebiyet verir. Arıza genelinde; %90-95 Kademeli ve %5-10 Aniden
Vuku bulan arızalar olduğu tespit edilmiştir. Kademeli arızalarında %70-80’i de yağ ve yağ
kirliliğinden kaynaklanır. Bu oranlara baktığımızda ,Kademeli Arızaların sebep olduğu duruşları
irdelememiz seçilecek en doğru yol olacaktır.
2.ANİDEN VUKU BULAN ARIZALAR:Arıza öncesinde hemen hemen hiçbir veri veya ipuçu elde edilemeyen
veya hiçbir ön uyarısı olmayan birden bire vuku bulan arızalardır.Arıların yüzdesine baktığımızda
çok düşük bir oran teşkil eder. Bu tür arızaların sebebini araştırdığımızda;sistemde kullanılan
ekipmanların toleranslarından daha büyük katı partiküllerin sistem içine girmesinden kaynaklanan
arızalar olduğunu görürüz. Bu partiküllerin sistem arızasındaki yüzdesi büyüktür. Bu oluşum
haricinde ,yay kırılmaları,bobin yanmaları,hortum patlamaları vs. bu tip arızaların oluşmasına
sebep olabilecek diğer örneklerdir.
Arızaların tespit süresi olarak genel bir kıyaslama yaparsak;Aniden vuku bulan arızaların
tespiti,Kademeli Vuku Bulan Arızalara oranla daha kısadır. Ancak;aynı karşılaştırmayı arızanın
giderilme maliyeti olarak yaparsak;Aniden Vuku Bulan Arızalar sisteme daha büyük zarar ve
kayıplar vereceğinden Bakım/Onarım maliyeti Kademeli Arızalara oranla daha yüksektir. Periyodik
Kontrol,Muayeneler ve Bakım/Onarımlar İşletme ve Bakım/Onarım maliyetlerini azaltmaya yönelik
yapılan bir ön çalışmadır.
Arıza türlerine,sebeplerine ve kaynaklarına kısa bir açıklamadan sonra;şimdi de zararın
neresinden dönersek daha karlı olabiliriz. Ona bakalım.
Yukarıda yapılan açıklamaları irdelersek; Kademeli Arızaların öncesinde yapabileceğimiz işlerin
olduğunu görürüz. Yapılacak bu işlemler hem kademeli arızanın önüne geçilmiş olacak. Hemde Aniden
Vuku Bulacak Arızanın oluşma olasılığını azaltmış olacağız.Öyle ise;konuyu aşağıda vereceğimiz
bir örnek ile açıklayalım
ARIZA BELİRTİSİ:
Günlük yapılan kontrollerde sistem basıncının düştüğü gözlenmiştir. Yapılan kontrolde sistem
basıncı 100 Bar’dan 97 Bar’a düşmüş. Basınç manometresinde herhangi bir basınç dalgalanması
yok. Manometre kalibrasyondan yeni geldiği için bir yanlış ölçme söz konusu değil.
Bir hidrolik sistemde her hangi bir arızayı bulmanın yolu basit düşünmektir. Karışık bir sisteme
sahip isek; sistemi basit bileşenlerine ayırmak çözüme ulaşmak için en kolay yoldur.
ARIZA BULMANIN SİSTEMATİK YOLU:
BELİRTİLER ====> ARIZALAR—–> SEBEP—–> ÇÖZÜM
SİSTEM BASINCI ? ?
? DÜŞÜYOR
% 3’lük bir basınç düşüklüğü genelde gözardı edilir.Bazı sistemlerde önem teşkil
etmiyebilir.Ancak,unutulmaması gereken bu basınç düşmesi bir arızanın olacağının habercisidir.
Sistem basıncının düşmesi kademeli arızaya giden bir uyarıdır. Bu belirti doğru yorumlanmalıdır.
Öncelikle sistemimizde kullanılan tüm ekipmanları yazalım:
1.Hidrolik Tank, HAYIR
2.Emiş Filtresi, HAYIR
3.Hidrolik Pompa, EVET
4.Kaplın ve Elektrik Motoru, HAYIR
5.Ön Uyarılı Basınç Emniyet Valfı (=Relif Valf), EVET
6.Basınç Manometresi, EVET
7.4/3-Yön Valfı, EVET
8.Hız Kontrol Valfleri, HAYIR
9.Hidrolik Silindir. EVET
10.Dönüş Filtresi, HAYIR
11.Hidrolik Yağ Soğutma Sistemi, HAYIR
12.Hidrolik hatlar, EVET
13.Emiş Hattı. EVET
İlk yaptığımız iş;tüm ekipmanları yazdıktan sonra,ilgili belirti İle bağdaşacak veya
bağdaşmıyacak ekipmanların karşılarına “EVET” ve “HAYIR” işareti atıyoruz. “HAYIR” anlamı;hiçbir
zaman bu ekipmanlar sistemde bu veriler ile bu şekilde bir arıza belirtisi oluşturamaz. Bu işlemi
hızlı bir beyin fırtınası ile yapıyoruz. Arızası olabilir diye düşündüğümüz ekipmanların önüne
“EVET” ,anlamı;inceleme ve daha detayli kontrol etmeye gerek var demektir.Zaman kaybetmeden”
HAYIR” ekipmanları ilk incelemede eledik. Bu ekipmanların bir kısmı basıncın artması veya
azalmasında etkili olmadıklarından (=Hidrolik tank,hız kontrol valfı,dönüş filtresi,Yağ Soğutma
Sistemi vs.) hemen elenir. Kaplin Emiş Hattı ve Emiş Filtresi olasılığı belirtimiz ile
kıyaslandığında Böyle bir basınç kaybına sebebiyet veremeyeceği kesindir. Çünkü, bu
ekipmanlardaki herhangi bir anormallik sistemde ikinci bir belirtinin (=Ses,Gürültü,Titreşim vs.)
olmasını gerektirir. Ancak böyle bir belirti tespit edilmemiştir.
Manometremiz kalibrasyondan yeni gelmesine rağmen bir başka manometre ile belirtimizin
doğruluğunu tekrar test ediyoruz. Manometre problemi olmadığı böylece anlaşılmış oldu.
Manometreyi de listemizden çıkarttık.
İnceleme ve araştırmamızı geriye kalan beş ekipman üzerinde yoğunlaştıracağız. Arızanın
bulunmasında veya tespitinde zaman kazanma açısından, geri kalan ekipmanlarımızı bilgi ve
tecrübelerimize dayanarak dört farklı şekilde sıralayabiliriz.
Şu ana kadar uyguladığımız Arıza Bulmaya Sistematik Yaklaşım metodunun bir alt modülü kalan
ekipmanların sıralanmasıdır.
1.Sistem Sonundan Başa Gelme (Silindirden Tanka Doğru Sıralama)
2.Sistem Başından Sona Gitme (Tanktan Silindire Doğru)
3.Merkezden Sona ve Başa Gitme (Yön Valfından Tanka ve Yön valfından Silindire)
4.Ekipman arıza olasılık yüzdelerine göre sıralama.
Yukarıda yazılı metodlardan en etkilisi; Ekipman Arıza Olasılık Yüzdelerini dikkate almadır. Bu
Metod için; yeterli bilgi ve tecrübe birikimine ihtiyac vardır. Not:Bu sıralama sisteme ve
kişiye bağlı olarak değişebilir. Bize göre sıralama;
1.Ön Uyarılı Basınç Sınırlama (=Emniyet) Valfı,
2.Hidrolik Silindir,
3.Hidrolik Yön Valfı,
4.Hidrolik Pompa,
5.Hidrolik Hatlar.
HİDROLİK HATLAR;hidrolik hatlardaki yağ kaçağı böyle bir arızayı oluşturabilir. Ancak;yağ
kaçağının sürekli olması gerekir.
Tespitlerimizde böyle bir kaçak yok.
HİDROLİK POMPA;bu tür arızalara hidrolik pompalarda çok rastlanır. Mevcut belirti ile buna karar
vermemiz çok zor. İkinci bir muayene yapmamız gerekir. Pompa sıcaklık ölçümü normal, sızıntı
hattı debisi ilk ölçümlerdeki oranda. Çalışma sesi normal.
Pompa iç kaçak tipine bağlı olarak,manometrede basıncın dalgalanması veya titreşim göstermesi
gözlenebilir. Var mı ? Hayır. O halde, pompamızı sanıklıktan çıkarmalıyız.
4/3-YÖN VALFI;valfın paralel,çapraz ve orta konumunda sistem çalışma basıncı değeri kontrol
edilir. Silindir strok sonlarında bu değerlerin kayıtı tutulur. Kullanılan yön valfı standart
yön valfı ise P hattında T hattına direk geçiş yoktur.Ancak,valf sürgüsünde oluşacak aşınmadan
dolayı;P den A’ya veya P den B’ye geçiş olabilir. A ve B portlarından da T’ye yağ sızıntısı olur.
Her bir geçişte aynı oranda aşınmanın olması mümkün değildir. Basıncın, valf konum değişmesi ile
değişmemesi bu olasılığı ortadan kaldırmaktadır.Farklı bir sızıntının olması durumunda silindir
strok sonlarında sistem basıncı farklılık gösterir. Belirtilerimizde böyle farklı bir basınç
düşüklüğü gözlenmemektedir. Ayrıca valf üze rinde yaptığımız ısı ölçümünde ,valf yüzeyi ısısı
daha önce aldığımız sıcaklıkla aynı. Valf çalışmasında anormal bir ses (=Yağ kaçaklarındaki
genelde nozul sesi ) yok. Bu problem yön valfından kaynaklanmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
ÖN UYARILI BASINÇ SINIRLAMA VALFI;nozul sesi var,ısısı diğer hidrolik ekipmanlardan çok
yüksek.Hatta elimizi dokunduramayacak kadar sıcak.Dijital termometre ile valfın uyarı kısmında
ısının yükseldiğini verilerin analizi ile tespit ettik. Sistem basıncını yükselttiğimizde nozul
sesinin de arttığını fark ettik .Arızalı ekipman Relif valfın uyarı kısmıdır.
Sistematik yaklaşım da hemen ikinci soruyu kendimize sormalıyız. Uyarı kısmındaki arıza neler
olabilir ?:
1.Popet yüzeyi aşınmış olabilir.
2.Popet oturma yüzeyi aşınmış olabilir.
3.Popet arka yayı deform olmuş olabilir.
4.Popet oturma yüzeyi çizilmiş olabilir.
5.Popet yüzeyi çizilmiş olabilir.
6.Yukarıda yazılı herbir madde birlikte olabilir.
Valf söküldüğünde yapacağımız gözlem ile buna karar vereceğiz.
BELİRTİLER ====> ARIZALAR—–> SEBEP—–> ÇÖZÜM
Basınç Düşmesi Ön Uyarılı ? ?
Relif Valf
Uyarı Popeti
SEBEP;valf sökülerek yukarıda yazılı herbir madde dikkate alınır.Valf popet yüzeyinin çizik
olduğu gözlenir. Buna sebep kullanılan yağın kirli oluşudur.Sert metal partikül valf popetini
çizmiştir. Bu çizik, popet tam kapatmış olmasına rağmen çizik büyüklüğünde yağ debisi direk tanka
dönüş yapıyor. Bu geçiş aralığı ;yağın popette karşı koyduğu direnci 3 Bar kadar düşürmüştür.
ÇÖZÜM;valf popetinin değiştirilmesi,hidrolik yağın haricen filtrasyonu,tankın ve filtrelerin
temizliği veya filtrelerin değiştirilmesi şeklinde Bakım/Onarımın yapılması gerekmektedir.
SONUÇ;Bir hidrolik sistemde Kademeli veya Aniden Vuku bulacak arızaların minimuma indirgenmesi
veya tamamen yok edilmesi aşağıda yazılı Sistematik Yaklaşımın uygulanması neticesinde mümkündür.
1.Düzenli ve Sürekli Periyodik Kontrol ve Muayeneler neticesinde verilerin alınıp kaydedilmesi ve
Periyodik Bakım/Onarımın yapılması,
2.Arıza belirtilerinin iyi tanımlanması ve analiz edilmesi,
3.Tespit edilen arızaların giderilmesi,sebep sonuç ilişkisine dayandırılarak çözüme
kavuşturulması gerekmektedir.
Benzer Yazılar :
- Hidrolik Platformlar Bakım ve Kontrolleri Hidrolik Platformlar Bakım ve Kontrolleri A- KAPSAMLAR A1- Konstrüksiyon ile...
- Hidrolik Devrelerin Bakım ve Onarımı Hidrolik Devrelerin Bakım ve Onarımı Hidrolik sistemin bakımı ve onarımı...
- Hidrolik Sızdırmazlık elemanları Hidrolik Sızdırmazlık elemanları Hidrolik sistemde yağ kaçaklarını önlemek için...
- Hidrolik Platform Bakım Servisi Verdiğimiz Ürünler Bakım Servisi Verdiğimiz Ürünler Bir hidrolik platform ‘u satın...
